ပညာရေး အဆင့်ဆင့်
အခြေခံပညာ (၆ နှစ်)
တီမော-လက်စ်တွင် အခြေခံပညာကို အသက် ၆ နှစ်မှ ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးများအတွက် မသင်မနေရစနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အခြေခံပညာအဆင့်ကို အတန်း ၁ မှ ၆ အထိ သင်ကြားပို့ချသည်။
သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ဘာသာစကား (တီမောဘာသာ၊ ပေါ်တူဂီဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)၊ သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ၊ လူမှုရေး၊ ကာယပညာနှင့် အနုပညာများ ပါဝင်သည်။
အလယ်တန်းပညာ (၃ နှစ်)
အခြေခံပညာအဆင့် အောင်မြင်ပြီးနောက် ကျောင်းသားများသည် အလယ်တန်းပညာ (အထက်တန်း) ကို ၃ နှစ် (အတန်း ၇ မှ ၉) တက်ရောက်ရသည်။ ဤအဆင့်တွင် ဘာသာရပ်များ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ သင်ကြားပို့ချသည်။
အလယ်တန်းပညာအဆင့် ပြီးဆုံးပါက အထက်တန်းပညာ (အတန်း ၁၀ မှ ၁၂) သို့မဟုတ် သက်မွေးပညာသင်တန်းများသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်သည်။
အဆင့်မြင့်ပညာ
တီမော-လက်စ်တွင် အဆင့်မြင့်ပညာကို တက္ကသိုလ်များ၊ ကောလိပ်များနှင့် သက်မွေးပညာသင်တန်းကျောင်းများတွင် သင်ကြားပို့ချသည်။ ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများအတွက် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ် အထိ ကြာမြင့်သည်။
အဓိကတက္ကသိုလ်များမှာ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် (Universidade Nacional Timor Lorosa'e)၊ ဒီလီတက္ကသိုလ်စသည့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ ပညာရပ်များကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။
အဓိကတက္ကသိုလ်များ
အမျိုးသားတက္ကသိုလ် (UNTL)
တီမော-လက်စ်၏ အကြီးဆုံးနှင့် အဓိကတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပညာရေးဌာန ၁၁ ခု၊ ကျောင်းသား ၁၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။
ဒီလီနည်းပညာတက္ကသိုလ်
နည်းပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များကို အဓိကထားသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ၊ အဆောက်အအုံအင်ဂျင်နီယာစသည့် ဘာသာရပ်များ သင်ကြားပို့ချသည်။
တီမော လိုရိုဆဲ တက္ကသိုလ်
အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပညာရပ်များကို ဦးစားပေးသင်ကြားပေးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
ပညာရေးကဏ္ဍ စိန်ခေါ်မှုများ
- ကျေးလက်ဒေသများတွင် ကျောင်းအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်များ ရှိနေခြင်း
- ဆရာ/ဆရာမများ လိုအပ်ချက်နှင့် အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရေး လိုအပ်ခြင်း
- ကျောင်းသုံးပစ္စည်းများ လုံလောက်စွာ မရရှိခြင်း
- ဘာသာစကား သင်ကြားရေးတွင် စိန်ခေါ်မှုများ (တီမော၊ ပေါ်တူဂီ၊ အင်္ဂလိပ် သုံးဘာသာ)
- အထက်တန်းပညာ ဆက်လက်သင်ယူနိုင်မှု နှုန်း နည်းပါးခြင်း
ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စီမံချက်များ
တီမော-လက်စ်အစိုးရသည် ပညာရေးကဏ္ဍကို ဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ၂၀၃၀ ပညာရေးမဟာဗျူဟာစီမံချက်ကို ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ ဤစီမံချက်တွင် ကျောင်းသားများ၏ သင်ယူမှုရလဒ်များ မြှင့်တင်ခြင်း၊ ဆရာများ၏ အရည်အသွေးမြှင့်တင်ခြင်း၊ ကျောင်းအဆောက်အအုံများ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ ခေတ်မီစေခြင်း စသည့် အစီအစဉ်များ ပါဝင်သည်။
ပြည်ပမှ အဖွဲ့အစည်းများ (UNESCO, UNICEF, World Bank) နှင့် နိုင်ငံတကာအလှူရှင်များကလည်း တီမော-လက်စ်၏ ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ငွေကြေး၊ နည်းပညာ နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများ ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။